Robots gaan mensen in de zorg nooit vervangen

Ledenraadslid van Vereniging Achmea Menno Kok is directeur Benelux van EIT Health. Dat is een organisatie die in Europa de samenwerking stimuleert tussen instellingen, kennisinstituten en bedrijven in de gezondheidszorg. Welke technologische innovaties gaan de zorg de komende jaren veranderen?

Menno: “Vroeger pushte het bedrijfsleven technologische vernieuwing: kijk eens, een ketting met noodknop voor ouderen! Die werd vervolgens in de kast gelegd, want het ding bleek in de soep te hangen en bovendien wilden mensen er niet mee gezien worden. Er liggen kerkhoven vol technologieën die niemand wilde hebben. Nu verandert dat: apparaatjes worden kleiner, slimmer en maken gebruik van persoonlijke data van de gebruiker. Er bestaat al zoiets als een brain machine interface, een chip onder de huid van je voorhoofd, die gedachten vertaalt naar bewegingen. Zo helpen exo-skeletten mensen die verlamd zijn weer lopen of dingen vastpakken.

We denken bij robotisering natuurlijk eerst aan hulpbehoevenden, maar ze kunnen ook hulpverleners helpen. Fysiek zwaar werk kan beter door apparaten of met behulp van apparaten gedaan worden. Robots kunnen ook zorg in de eigen woonomgeving vereenvoudigen. En zulke thuiszorg leidt tot het trouwer volgen van behandelingen. Dat scheelt ook ritjes naar het ziekenhuis voor afspraken met medici. Allemaal winst.

We dienen wel serieus om te gaan met angst voor technologie. We houden behoefte aan mensen in plaats van machines aan ons bed. Robots moeten naar mijn mening alleen extra klusjes verrichten bovenop menselijke activiteiten. Ze zullen mensen nooit vervangen – al helemaal niet omdat we een grote herwaardering zien van ‘offline’ sociale netwerken. De buurman is weer welkom aan het bed, om te kijken of alles goed is met opa.

We zullen robots gaandeweg moeten toelaten, maar tegelijkertijd elke innovatie met z’n allen beoordelen: Klopt dit ethisch nog? Vinden we dit wel een verbetering? Wie is schuldig als een robot een fout maakt? Als je denkt aan een operatierobot, moet er natuurlijk altijd een menselijk alternatief achter de hand zijn voor als de robot er ineens mee ophoudt. Robots in de zorg gaan ons enorm helpen, maar ze zijn niet zaligmakend.”